شنبه تا پنجشنبه | ۸ تا ۱۷
دکتر شهرام بهرامیوکیل پایه یک دادگستری

خلع ید و دعاوی تصرف

بازپس‌گیری تصرف ملک؛ از دعوای خلع ید بر اساس مالکیت رسمی تا تصرف عدوانی، ممانعت از حق و اختلاف در حدود.

دعاوی تصرف دسته‌ای از پرتعدادترین پرونده‌های املاک‌اند که هر یک مبنای حقوقی، مرجع رسیدگی و سازوکار دادرسی خاص خود را دارند: دعوای خلع ید با اتکا به سند مالکیت رسمی علیه متصرفِ فاقد حق، تصرف عدوانی برای بازپس‌گیری تصرف، دعوای ممانعت از حق برای جلوگیری از تهدید و اختلاف در حدود ملک برای تعیین مرز مالکیت‌ها.

بر اساس مواد ۱۵۸ به بعد قانون آیین دادرسی مدنی، دعاوی تصرف عدوانی، ممانعت از حق و اختلاف در حدود با شرایط ویژه — از جمله رعایت مهلت قانونی — مطرح می‌شوند و رویه دادگاه‌ها در پذیرش مستندات تصرف، بسیار سخت‌گیرانه است؛ نقص یک رسید یا عدم احراز تاریخ تصرف می‌تواند کل پرونده را در مرجع اول فروبازد.

در دعوای خلع ید نیز مستند اصلی، سند مالکیت رسمی است و بار اثباتی آن سنگین‌تر از دعاوی تصرف است؛ اما در مقابل، نتیجه آن — استرداد ملک به مالک — پایدارتر است. انتخاب میان این دعاوی یا ترکیب آن‌ها، بر اساس اسناد و موقعیت متصرف در هر پرونده تعیین می‌شود.

پرسش‌های پرتکرار این حوزه

خدمات این حوزه

در این پرونده‌ها چه کارهایی انجام می‌شود؟

ارزیابی اسناد تصرف و مالکیت

بررسی سند رسمی، سابقه تصرف، استعلامات ثبتی و شهرداری برای انتخاب دعوای مناسب

طرح دعوای خلع ید

نمایش دعوا بر اساس مالکیت رسمی علیه متصرف فاقد حق، با هماهنگی دعوای تحویل

تصرف عدوانی و ممانعت از حق

پرونده‌سازی مستند تصرف و رعایت مهلت‌های ویژه دعاوی مواد ۱۵۸ به بعد آیین دادرسی مدنی

اختلاف در حدود ملک

تعیین حدود مالکیت با استناد به اسناد ثبتی و در صورت نیاز، درخواست ارجاع به کارشناس

اجرای حکم و تحویل ملک

پیگیری اجرای حکم خلع ید، صورت‌مجلس تحویل و رفع موانع اجرایی

پیش از هر معامله یا اقدام حقوقی، مشورت کنید

بسیاری از دعاوی املاک، با یک قرارداد درست و یک تصمیم به‌موقع هرگز متولد نمی‌شوند.